het Cultuurknooppunt

Wij geloven dat kunst en cultuur een centrale plek in het onderwijs verdienen, omdat het onderwijs verrijkt. Cultuureducatie geeft kinderen de ruimte om te ontdekken wie ze zijn, in welke wereld zij leven, en welke talenten zij hebben om in die wereld iets waardevols toe te voegen.

Door cultuur te integreren in de andere leergebieden krijgt het geleerde persoonlijke betekenis voor kinderen. En het geeft plezier. En vertrouwen in je eigen talenten.

Cultuureducatie komt in vele soorten en maken. Het Cultuurknooppunt brengt mogelijkheden in beeld, ondersteunt bij het maken van beleid en geeft vorm aan projecten op maat. We werken met cultuurcoördinatoren en teams en verbinden cultuurmakers en het onderwijs met elkaar. Zo bouwen we aan cultuureducatie van de bovenste plank, structureel verankerd in de school.

WAAROM

Cultuureducatie is een breed begrip, en elke school heeft zijn eigen redenen om het een plek te geven. Wat ons betreft is het een onmisbaar onderdeel van goed onderwijs en daarom worden we blij van het werk dat we doen.

Ieder kind beschikt over een unieke mix aan talenten en vaardigheden. Het is belangrijk om die op school te mogen ontdekken en verder ontwikkelen. Om kennis te maken met alle mogelijkheden van een materiaal, instrument of lichaamsdeel. Leren waar je goed in bent, en hoe je dat talent kan inzetten in tal van verschillende situaties.

Jezelf kunnen uitdrukken met het medium dat jou het beste ligt, is een fantastisch gevoel. Je eigen taal ontdekken; in dans, tekst, verf, zang of toneelspel, en in die taal je gedachten en gevoelens kunnen uitdrukken. De mogelijkheid tot expressie ontdekken.

Door cultuureducatie aan te bieden in de verschillende disciplines, krijgen kinderen de kans hun mix aan talenten en vaardigheden te ontdekken. In dat proces ontwikkelen ze zelfinzicht, en daarmee het zelfvertrouwen om zich te presenteren. Door hun talenten te ontdekken, ontwikkelen kinderen hun identiteit.

In de media en in onderwijsland zijn de termen “21st century skills” veelgehoord. Maar die vaardigheden zijn eigenlijk niet zo nieuw. Verbeeldingskracht bijvoorbeeld is een unieke menselijke vaardigheid, die wij al ver voor onze jaartelling tot onze beschikking hadden. Het is onze kracht om nieuwe dingen te bedenken en realiseren. Ons andere werelden voor te stellen dan de onze.

Ook samenwerken is een menselijke vaardigheid. Of ons vermogen om te reflecteren op onszelf en ons gedrag. Onderzoeksmatig te werk te gaan, en zo oplossingen vinden voor complexe problemen. Allemaal menselijke vaardigheden die binnen handbereik liggen, en die we kunnen ontwikkelen.

Maar misschien hebben die vaardigheden niet echt de aandacht gehad in het onderwijs, dat veel gericht is geweest op het reproduceren van kennis. De arbeidsmarkt waar leerlingen in terecht komen vraagt om werknemers met innoverende vaardigheden, en ook de wereld waarin we leven biedt tal van uitdagingen, waar vindingrijk op ingespeeld zal moeten worden. De 21e eeuwse vaardigheden gaan basis-vaardigheden worden. En het is de taak van het onderwijs om de omgeving te creëren waarin kinderen ze kunnen ontwikkelen.

De 21e eeuwse vaardigheden komen allen terug in het creatieve proces. Daarom is cultuureducatie essentieel. Door creatieve processen te doorlopen, oriënterend en onderzoekend te werk te gaan, ontwikkelen kinderen de 21e eeuwse vaardigheden. Dat is de kern, en daarom ook de opzet die we gebruiken in onze projecten.

Wij geloven in verbinding van cultuureducatie met de andere leergebieden. Leren door te beleven. Kunst laat kinderen zich verwonderen en verdiepen en prikkelt hen anders te denken. In het beste geval is dat wat leren is.

Of het nou een bezoek is aan een archeologisch museum, of een theaterles over het leven in de oceaan: als culturele activiteiten aansluiten bij de leerstof, verdubbelen de opbrengsten.

Kinderen kunnen datgene dat ze leren verwerken op een actieve, creatieve manier. Daardoor beklijft kennis. Het geeft ruimte aan verschillende leerstijlen, en dus is er betrokkenheid bij meer kinderen. Ook geeft cultuur-integratie de mogelijkheid om leerstof in relatie tot de echte wereld te plaatsen. De wereld is ons klaslokaal, en kennis krijgt persoonlijke betekenis in die wereld.

Als cultuureducatie wordt ingezet om het leren te versterken, verkrijgen kinderen niet zomaar oppervlakkige informatie, maar diep begrip. Daar kunnen ze wat mee.

WAT

Het Cultuurknooppunt ondersteunt scholen bij het opzetten en borgen van cultuureducatie. Dat doen we op verschillende manieren, en altijd op maat.

We hebben veel ervaring met het maken van cultuurplannen voor basisscholen. Dat doen we per definitie op maat, zodat de identiteit van de school de succesfactor van het plan wordt. Dat is de enige manier om cultuureducatie te verankeren; dat het past, als een goed zittende jas.

Een cultuurplan is een document, maar het is bovenal een beleid in de praktijk. Met de school doorlopen we een traject, waarin we dat beleid samen vormgeven, vanuit hun visie op cultuur. Het cultuurplan is de vaste vorm die we uiteindelijk geven aan de gemaakte keuzes, zodat deze voor iedereen inzichtelijk zijn, en duurzaam uitgevoerd kunnen worden.

Bij het maken van een cultuurplan doorlopen we de volgende fases:

Fase 1 – Visie vaststellen

Scholen zijn gewend om zelf activiteiten te kiezen en te boeken, maar nu beginnen we bij de kern: wat wil de school het kind meegeven met de inzet van cultuureducatie? In gesprekken met directie en een cultuur werkgroep, en op studiemomenten met het hele team, bouwen we aan die schoolbrede visie. Soms spreken we elk lid van het team individueel, om de situatie helder in kaart te krijgen en naar boven te halen wat de gedeelde visie is: een teamscan.

Een goede visie is wat ons betreft kernachtig en uitgewerkt in een aantal einddoelen op kindniveau. Iedereen moet er een ‘Ja, dat wil ik!’ gevoel van krijgen.

Fase 2 – Bouwen

Vanuit de gezamenlijke visie is het makkelijker om gerichte keuzes te maken en doorgaande lijnen te bepalen. De werkgroep komt regelmatig samen, en in actieve sessies bouwen we stapsgewijs aan die doorgaande lijnen. Met oog voor de verschillende kunstzinnige disciplines en culturele locaties in de omgeving, sleutelen we aan een raamwerk waarin de verschillende activiteiten een plek krijgen.

Door continu de visie, de mogelijkheden en de schoolsituatie naast elkaar te leggen, komen we tot school-eigen keuzes. Wat je wilt bereiken en wat je gaat doen, moeten in lijn met elkaar liggen. Het Cultuurknooppunt is gids in deze zoektocht, en stelt de vragen die nodig zijn om tot heldere keuzes te komen.

Bij elke nieuwe stap brengen we het team op de hoogte, en stellen we bij op basis van hun input. We brengen nieuwe kennis de school in, die nodig is voor de uitvoering van het cultuurplan. Het liefst gaan we actief aan de slag met het team, in de vorm van teamtrainingen op het gebied van creativiteit of specifieke kunstdisciplines. We zetten daarbij expertise in uit ons netwerk van gedreven en enthousiaste vakdocenten en trainers.

Het Cultuurknooppunt bouwt aan een werkdocument, waarin gemaakte keuzes vastgelegd worden. Van daaruit wordt het cultuurplan geschreven, dat tevens conform de richtlijnen van de gemeente Utrecht is, voor het aanvragen van de subsidie Cultuur voor ieder Kind. Het is belangrijk dat het cultuurplan met beide voeten midden in de school staat, en oren heeft voor de wensen van het gehele team.

Fase 3 – Invulling

Een doorgaande lijn op papier is nog geen doorgaande lijn in de praktijk. Daarvoor moet er concrete invulling aan de activiteiten gegeven worden. Het Cultuurknooppunt wijst de weg in het culturele landschap van Utrecht, en weet welke aanbieders er zijn en wat zij voor de school kunnen betekenen. Van grote centrale aanbieders tot lokale cultuurmakers in de buurt van de school. We zijn goed op de hoogte en kennen de weg.

We blijven betrokken in het eerste schooljaar dat de school het cultuurplan in de praktijk brengt, en ondersteunen waar nodig. Het is belangrijk dat het team actief betrokken blijft op de ingeslagen weg. Afstemming en inhoudelijke gesprekken tussen school en culturele aanbieder zijn belangrijk om de doelen te bereiken, en vaak is er in overleg veel mogelijk. In die afstemming kunnen we adviseren, zodat de cultuur werkgroep de vaardigheden in handen heeft om de regie te blijven voeren.

Ook handig – Subsidie aanvragen

Met ingang van schooljaar 2014-2015 is de regeling ‘Cultuur voor ieder Kind’ van de gemeente Utrecht van kracht. Met deze regeling zette de gemeente een transitie in op het gebied van cultuureducatie, waarbij zij scholen rechtstreeks zijn gaan subsidiëren om hun cultuurbeleid te financieren.

De gemeente wil dat alle leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs in aanraking komen met cultuur, zowel actief als receptief en reflectief.

Om subsidie aan te vragen, dient de school een cultuurplan en sluitende begroting in. Ieder schooljaar maken zij een update van dit cultuurplan, en voegen nieuwe ontwikkelingen toe.

De cultuurplannen die het Cultuurknooppunt met scholen maakt, zijn conform de richtlijnen van de Gemeente. De school hoeft dus niet een aparte subsidieaanvraag te schrijven.

Wellicht ontvangt je school al subsidie, en is de behoefte ontstaan om het cultuurbeleid meer doordacht en in lijn met nieuwe ontwikkelingen vorm te geven. Of om een cultuurcoördinator aan te stellen die de kar kan gaan trekken.

Starten met het maken van een nieuw cultuurplan, is dan een goede manier om cultuureducatie een structurelere plek binnen de school te geven.

In het kort bestaat de subsidieregeling op dit moment uit 2 budgetten:

1: activiteiten budget: voor culturele activiteiten voor de leerlingen, die bijdragen aan het behalen van de einddoelen.

2: innovatie budget: voor het ontwikkelen en uitvoeren van nieuwe werkvormen of projecten, in aanvulling op het bestaande cultuurbeleid. Er wordt gewerkt aan de ontwikkeling van leerlingen en leerkrachten, en de verbinding met schoolvakken en/of de omgeving.

Meer over de subsidieregeling en de eisen en voorwaarden die er aan verbonden zijn lees je op de gemeente website. 

Als cultuurcoördinator op een basisschool ben je de aanjager van cultuureducatie. Je informeert en enthousiasmeert collega’s, en coördineert de invulling van het jaarplan. Je zorgt dat het loopt.

In je achterhoofd heb je misschien een wens. Een knagend ideetje of een vraag waarop je het antwoord nog niet weet. Iets wat je graag zou willen ontwikkelen voor je school of je bouw.

Als onafhankelijk adviseur helpt het Cultuurknooppunt je verder te denken, verder te ontwikkelen. We onderzoeken welke vorm en planning daarbij horen en wat er voor nodig is om het uit te voeren. We maken je idee helder en uitvoerbaar. Als dat zo uitkomt, hebben we inmiddels een hele verzameling aan materialen om uit te putten.

Samen zetten we een pilot-versie op. Na afloop evalueren we en stellen we bij, zodat je het structureel kunt gaan vormgeven.

Het Cultuurknooppunt wil haar naam graag eer aan doen, en een echt ‘knooppunt’ zijn. Een knooppunt voor onderwijs en cultuurmakers, waar zij elkaar ontmoeten en samenwerkingen opzetten.

We maken cultuurprojecten op maat. Daarbij leggen we de verbinding met de juiste vakdocenten en cultuurmakers die samen invulling kunnen geven aan de vraag van de school. Bij complexe projecten nemen we ook een deel van de regie en coördinatie uit handen. Denk daarbij aan projectweken, schoolbrede voorstellingen of multidisciplinaire workshopprogramma’s, waarbij een ad hoc kunstdocenten collectief nodig is.

We zorgen voor overeenstemming. Scholen en cultuurmakers hebben een gemeenschappelijk doel, de creatieve ontwikkeling van kinderen, maar de taal die zij spreken is weleens verschillend. Ze kijken beiden vanuit hun eigen invalshoek, en dat is maar goed ook. Ons past het uitstekend om die twee werelden samen te brengen en hier en daar een brug te slaan.

We stellen de doelen en kaders. We weten wat er voor nodig is om een project op school tot een succes te maken, en welke voorbereidingen daarbij horen. We helpen cultuurmakers met hun aanbod in te spelen op de behoeften van het onderwijs. Inhoudelijk helpen we de doelen en kaders helder stellen, zowel op creatief vlak als in de verbinding met de andere leergebieden.

Vervolgens komt het leukste onderdeel: de ontwikkeling van het project. In samenwerking met de (verschillende) partner(s) krijgt het plan vorm, en brengt ieder vanuit zijn eigen invalshoek expertise in.

In de ontwikkelingsfase is altijd aandacht voor de volgende aspecten:

>De visie op cultuureducatie – startpunt bij het vaststellen van de doelen

>Verbinding met de vakken – inspiratiebron voor inhoud en thematiek

>Het creatieve proces – leidraad in de opbouw van projecten

>21e eeuwse vaardigheden  – uitgangspunt bij het vormgeven van de werkvormen

>Realisatie – de planning en uitvoering van het project

>Betrokkenheid – we geven projecten vorm waarin leerkrachten en cultuurmakers beiden gelijkwaardig betrokken zijn, en elkaar aanvullen

Vervolgens kan het project worden uitgevoerd. Alle puzzelstukjes komen samen en vallen op hun plek. Wat achterblijft na de evaluatie, zijn de nieuwe samenwerkingen en een gedetailleerd projectplan wat voor herhaling vatbaar is.

De overkoepelende schoolstichting PCOU hecht bijzondere waarde aan cultuureducatie. Zij zien graag dat alle PCOU scholen een weloverwogen cultuurbeleid voeren en ondersteunen hen in het professionaliseren van hun leerkrachten en teams.

Het Cultuurknooppunt is onderdeel van het PCOU steunpunt cultuur. Bovenschools faciliteren we kennisdeling en professionalisering, en verspreiden we informatie en inspiratie onder de PCOU scholen. Het steunpunt ondersteunt de scholen tevens bij het doen van subsidieaanvragen voor cultuureducatie en heeft een eigen kwaliteitskader.

Vakdocenten, collectieven, erfgoedlocaties, kunstinstellingen, opleidingen, podiumkunstenaars, ateliers, muzikanten, wijkmusea, beroepskunstenaars in de klas… Utrecht is een schatkamer!

Het Cultuurknooppunt is graag goed op de hoogte, en altijd op zoek naar mooie culturele projecten of locaties in de stad.

We houden van het veelzijdige en veelkleurige landschap van grote en kleine aanbieders en delen onze kennis graag. Heb je behoefte aan inzicht en overzicht, dan kun je bij ons terecht.

HOE

Onze werkwijze is altijd op maat. Er bestaat geen jas die elke school past. We gaan er open in, maar hebben ook wel een paar overtuigingen:

> Kunst en cultuur zijn onmisbaar in de brede ontwikkeling van kinderen. In de basis willen we hen kennis laten maken met professionele kunst die hen raakt en doet verwonderen.
> Het creatieve proces geeft kinderen de ruimte om hun eigen mogelijkheden te ontdekken. Die ruimte hebben ze nodig.
> Menselijke vaardigheden zoals verbeeldingskracht, samenwerken en reflecteren ontwikkel je door ze te gebruiken. We moeten daar bewust aanspraak op doen.
> Ieder kind is anders en heeft leervoorkeuren. Differentiëren betekent verschillende mogelijkheden aanbieden.
> De leerkracht is onmisbaar in de uitvoering van cultuureducatie. Als leerkracht en vakdocent zich verdiepen in elkaar’s intentie en strategie, ontstaan er gezamenlijke doelen en kunnen zij elkaar aanvullen.
> Bij het maken van beleid starten we vanuit het team. De aanwezige expertise en visie op de school vormt de basis.
> Cultuureducatie verbinden met andere leergebieden heeft grote meerwaarde, omdat het rijk en betekenisvol onderwijs oplevert.
> Onderwijs en culturele instellingen hebben elkaar het meest te bieden als ze duurzame samenwerkingen bouwen.
> Helderheid en overzicht zorgen voor speelruimte. Als de basis op orde is en structureel verankerd, kunnen nieuwe projecten of werkvormen worden toegevoegd die het cultuurbeleid verdiepen.
> Nieuwsgierigheid is kind-eigen, en is de basis van leren.

WIE

Het Cultuurknooppunt is in 2013 opgericht en sindsdien zetten we ons in om scholen te begeleiden en adviseren op het gebied van cultuureducatie. Er zijn al veel kinderen in contact gekomen met kunstenaars, spannende projecten en boeiende voorstellingen en veel teams meer structureel met cultuureducatie aan de slag gegaan.

We willen in beweging blijven, zoals ook het onderwijs in beweging is. Daarom werken we graag in teams waarin mensen elkaar versterken en aanvullen. Met mensen met verschillende expertises en achtergronden is het goed samenwerken, en kunnen we het beste inspelen op uiteenlopende projecten.

Claire

Oprichter en eigenaar van het Cultuurknooppunt

Na de opleiding Docerend Theatermaken op de HKU, ben ik als een bezetene lesgeef ervaring gaan opdoen met alle mogelijke doelgroepen: jongeren, volwassenen, peuters, kleuters en bejaarden. Theater op de basisschool bleek een favoriet. Als freelancer voor verschillende kunstencentra in en buiten Utrecht regisseerde ik schoolvoorstellingen, en gaf ik workshops en lessenreeksen.

Soms leken de samenwerkingen op de basisschool vluchtig. Er was weinig verbinding met de andere creatieve disciplines of de andere schoolvakken. Ik had behoefte aan meer samenhang. Die vond ik in een aanstelling als cultuurcoördinator, waardoor Ik kon nadenken over cultuureducatie in zijn bredere context op de school. Van daar uit is het Cultuurknooppunt ontstaan.

Het meest leuke aan mijn werk vind ik de veelzijdigheid. Elke nieuwe school vraagt iets specifieks van mij, om het plan of project passend te maken. Als ik zie dat het past, ben ik trots want dan weet Ik dat het blijvend is. En de creativiteit van kinderen. Die motiveert elke dag.

BLOG

Ons blog gaat over kinderen en creativiteit.

Hier kun je lezen waar het Cultuurknooppunt zoal mee bezig is. Maar ook inspirerende filmpjes kijken, een interessant artikel doorbladeren of de laatste kunst en cultuur nieuwtjes meepikken.

Op de Wegwijzer houden ze een portfolio bij!

De Wegwijzer uit Wijk bij Duurstede werkt sinds schooljaar 2015-2016 met een portfolio voor cultuuronderwijs. Aart Molendijk en zijn team maken er werk van. Kinderen volgen hun eigen ontwikkeling in c...

Leuk werk

We laten ze kijken, luisteren, voelen, beleven, onderzoeken en dus ontdekkend leren. Het komend half jaar krijgen de klassen van de Baanbreker: verrassingspakketen, kunst, kunstenaars op bezoek, theat...

CultON – gemeente Utrecht

Nu Cultuur voor ieder Kind een feit is, en 97% van de Utrechtse scholen deze subsidie aanvragen een een cultuureducatie beleid voeren, zet de gemeente Utrecht de volgende fase in: verankering en verdi...

Kunst Centraal maakt website over creativiteit

Creativiteit. Het is een vermogen. Het is een proces. Je kan het oefenen, en je kan het in je zelf ontdekken en ontwikkelen.  Het is geen talent dat maar voor een enkeling is weggelegd, maar een set ...

DAAROM!

CONTACT

In DRUK houden we kantoor.

 

Westerkade 30

3511 HC Utrecht

 

Kom eens langs!

 

Neem contact op met Claire Paulich

T 06 41102579

E cultuurknooppunt@gmail.com 

Durf

Expressie

Zelfinzicht

Maakkracht

Begrip

Flexibiliteit